Veel mensen denken dat een beëdigde vertaling neerkomt op het woord voor woord omzetten van een document naar een andere taal. Dat lijkt logisch: een geboorteakte blijft een geboorteakte en een diploma blijft een diploma, ongeacht de taal waarin het document wordt opgesteld.
Toch is een beëdigde vertaling veel meer dan een letterlijke omzetting van woorden.
Een goede beëdigd vertaler vertaalt niet alleen de tekst, maar zorgt er ook voor dat de juridische en administratieve betekenis van het document behouden blijft. Dat vraagt kennis van twee talen, maar ook van twee rechtssystemen, twee administratieve culturen en vaak ook van de verwachtingen van de ontvangende overheid.
Letterlijk vertalen is niet altijd correct
Een letterlijke vertaling lijkt op het eerste gezicht de veiligste keuze.
In werkelijkheid is dat vaak niet het geval.
Administratieve en juridische documenten bevatten veel begrippen die geen exacte tegenhanger hebben in een andere taal.
Een letterlijke vertaling kan daardoor leiden tot verwarring of zelfs een verkeerde interpretatie.
Een beëdigd vertaler zoekt daarom niet naar woorden die op elkaar lijken, maar naar termen die in de doeltaal dezelfde juridische of administratieve betekenis hebben.
Niet elk land kent dezelfde overheidsdiensten
Wie buitenlandse documenten vertaalt, merkt al snel dat overheidsinstanties wereldwijd heel anders georganiseerd zijn.
Een document kan afkomstig zijn van:
- een gemeente;
- een district;
- een prefectuur;
- een provincie;
- een county;
- een registrar;
- een civil registry;
- een notaris;
- een ministerie.
Sommige van deze instanties bestaan in België niet of vervullen een andere functie.
Daarom is het belangrijk om de juiste officiële benaming te gebruiken en niet zomaar een letterlijk equivalent te kiezen.
Ook juridische begrippen verschillen
Elk land heeft zijn eigen wetgeving.
Dat betekent dat dezelfde term in verschillende landen een andere juridische betekenis kan hebben.
Een beëdigd vertaler moet daarom begrijpen welke functie een document of een begrip in het land van oorsprong vervult, zodat de vertaling ook voor de ontvangende instantie duidelijk blijft.
Het doel is niet om een buitenlands systeem te vervangen door een Belgisch systeem, maar om de inhoud zo correct mogelijk weer te geven.
De structuur van een document verdient evenveel aandacht als de tekst
Een officiële vertaling moet niet alleen inhoudelijk correct zijn.
Ook de structuur van het oorspronkelijke document speelt een belangrijke rol.
Daarom worden doorgaans ook vertaald of weergegeven:
- titels;
- tussenkopjes;
- tabellen;
- nummeringen;
- stempels;
- handtekeningen;
- registratienummers;
- administratieve opmerkingen.
Zo blijft duidelijk hoe het originele document is opgebouwd.
Namen worden niet vertaald
Een veelgestelde vraag is of voornamen of familienamen worden vertaald.
Het antwoord is eenvoudig: nee.
Persoonsnamen worden overgenomen zoals zij op het oorspronkelijke document voorkomen.
Ook wanneer een naam ongewoon lijkt of anders wordt gespeld dan op een ander document, mag de beëdigd vertaler die niet aanpassen.
Alleen zo blijft de vertaling volledig overeenstemmen met het origineel.
Datums en cijfers verdienen bijzondere aandacht
Bij officiële documenten zijn cijfers vaak belangrijker dan woorden.
Een fout in:
- een geboortedatum;
- een dossiernummer;
- een perceelnummer;
- een ondernemingsnummer;
- een registratienummer;
kan veel grotere gevolgen hebben dan een taalkundige fout.
Daarom worden dergelijke gegevens tijdens de vertaling zorgvuldig gecontroleerd.
Culturele verschillen spelen ook een rol
Niet alle documenten bevatten dezelfde informatie.
Sommige landen vermelden bijvoorbeeld de naam van de vader en de moeder op vrijwel elk officieel document.
Andere landen doen dat nooit.
Ook burgerlijke staat, nationaliteit, beroep of religie worden niet overal op dezelfde manier geregistreerd.
Een beëdigd vertaler moet deze verschillen herkennen en correct verwerken, zonder informatie toe te voegen of weg te laten.
Waarom automatische vertaalprogramma’s hier tekortschieten
Automatische vertaalprogramma’s worden steeds beter in het vertalen van gewone teksten.
Officiële documenten vormen echter een heel andere uitdaging.
Een computer kan meestal niet beoordelen:
- welke juridische betekenis een term heeft;
- welke administratieve functie een overheidsdienst vervult;
- welke terminologie in de doeltaal gebruikelijk is;
- welke informatie juridisch relevant is.
Daarom blijft menselijke expertise essentieel bij beëdigde vertalingen.
Een beëdigde vertaling moet ook leesbaar zijn
Een officiële vertaling moet niet alleen correct zijn.
Zij moet ook begrijpelijk zijn voor de persoon die het document zal gebruiken.
Dat betekent dat de vertaling vlot leesbaar moet blijven, zonder afbreuk te doen aan de inhoud van het oorspronkelijke document.
Een goede beëdigd vertaler zoekt voortdurend naar het evenwicht tussen nauwkeurigheid en leesbaarheid.
Elke vertaling is maatwerk
Zelfs documenten die op elkaar lijken, vereisen niet noodzakelijk dezelfde aanpak.
Een geboorteakte uit Frankrijk ziet er anders uit dan een geboorteakte uit India.
Een notariële akte uit Spanje verschilt van een notariële akte uit België.
Een diploma uit Canada heeft een andere structuur dan een diploma uit Roemenië.
Daarom bestaat er geen standaardvertaling die op elk document kan worden toegepast.
Veelgestelde vragen
Waarom wordt een woord niet altijd letterlijk vertaald?
Omdat een letterlijke vertaling niet noodzakelijk dezelfde juridische of administratieve betekenis heeft.
Mag een beëdigd vertaler uitleg toevoegen?
Nee.
De vertaler mag de inhoud niet uitbreiden of wijzigen.
Hij zorgt er uitsluitend voor dat de oorspronkelijke betekenis correct wordt weergegeven.
Waarom worden stempels ook vertaald?
Omdat zij vaak belangrijke administratieve informatie bevatten die relevant kan zijn voor de ontvangende instantie.
Worden afkortingen altijd letterlijk vertaald?
Niet noodzakelijk.
Dat hangt af van de betekenis en de gebruikelijke terminologie in de doeltaal.
Waarom duurt een beëdigde vertaling langer dan een gewone vertaling?
Omdat naast de vertaling ook de juridische terminologie, administratieve context, nummeringen en formele structuur zorgvuldig moeten worden gecontroleerd.
Besluit
Een beëdigde vertaling is veel meer dan het omzetten van woorden van de ene taal naar de andere. Zij vraagt een grondige kennis van talen, juridische terminologie, administratieve procedures en internationale documenten. Het doel is niet alleen een correcte vertaling, maar ook een document dat dezelfde betekenis en juridische waarde behoudt als het origineel.
Juist daarom vereist een beëdigde vertaling nauwkeurigheid, ervaring en aandacht voor elk detail, van officiële benamingen en registratienummers tot stempels en administratieve vermeldingen. Dat maakt een beëdigde vertaling tot een gespecialiseerd vakgebied waarin precisie altijd vooropstaat.